Boeken
Meertaligheid en onderwijs - Agirdag, O. & Kambel, E (red.)
In dit boek delen verschillende schrijvers hun visies, ervaringen, problemen en best practices op het gebied van meertaligheid.
Agirdag, O. & Kambel, E (red.) (2018). Meertaligheid en onderwijs. Amsterdam: Boom Uitgevers.
Handboek taalbeleid secundair onderwijs – Bogaert, N. & Van den Branden, K.
Dit boek brengt belangrijke informatie over taalbeleid op de secundaire school bij elkaar. Je vindt er talrijke voorbeelden uit de school- en klaspraktijk uit de verschillende graden van het secundair onderwijs. De voorbeelden komen bovendien zowel uit ASO, TSO, BSO als KSO. Dit boek is daarom een absolute aanrader voor leerkrachten en directies, studenten en docenten van de lerarenopleiding en schoolbegeleiders.
Bogaert, N. & Van den Branden, K. (2011). Handboek taalbeleid secundair onderwijs. Leuven: Acco.
Taal in de klas. Zes bouwstenen voor effectieve taaltrajecten – Casteleyn, J., Geudens, A., Schraeyen, K., Taelman, H., Trioen, M., Simons, M., & Smits, T.F.H.
Dit boek vertaalt de beste wetenschappelijke inzichten naar zes handige bouwstenen voor het opzetten van taaltrajecten. Zo krijgen leerlingen die de onderwijstaal onvoldoende beheersen extra leerkansen. Dit boek kijkt niet alleen naar wie zwak scoort op de taalscreening voor kleuters, maar focust op het volledige leerplichtonderwijs. Ga aan de slag met de zes praktische bouwstenen en ontdek hoe je taalproblemen sneller herkent en zelfs voorkomt.
Casteleyn, J., Geudens, A., Schraeyen, K., Taelman, H., Trioen, M., Simons, M., & Smits, T.F.H. (2022). Taal in de klas. Zes bouwstenen voor effectieve taaltrajecten. Leuven: LannooCampus.
Meertaligheid in de klas. Veelgestelde vragen beantwoord – Delarue, S.
In dit boek geeft Steven Delarue heldere, concrete en wetenschappelijk onderbouwde antwoorden op de meest gestelde vragen over meertaligheid in het onderwijs. Hij bundelt inzichten uit zijn jarenlange praktijkervaring en onderzoek in een toegankelijke gids vol bruikbare tips, strategieën en methodieken. Dit boek biedt houvast voor iedereen die met meertalige leerlingen werkt, ongeacht het onderwijsniveau.
Delarue, S. (2025). Meertaligheid in de klas. Veelgestelde vragen beantwoord. Gent: Academia Press.
Is die taal van ver of van hier? Wegwijs in talensensibilisering van kleuters tot adolescenten - Devlieger, M. e.a.
Zoals de titel al aangeeft, staat in dit boekje alles wat je moet weten over talensensibilisering.
Devlieger, M. e.a. (2012). Is die taal van ver of van hier? Wegwijs in talensensibilisering van kleuters tot adolescenten. Leuven/Den Haag: Acco.
Handboek vreemdetalendidactiek - Dönszelmann, S. e.a.
Dit boek biedt handvaten om leerkrachten wegwijs te maken in de verschillende domeinen van het vreemdetalenonderwijs. Omdat voor vele Brusselse kinderen Nederlands een vreemde taal is, hebben de leerkrachten in het Nederlandstalig onderwijs inzicht nodig in vreemdetalendidactiek. Dit boek is hiervoor een uitstekend basiswerk.
Dönszelmann, S. e.a. (2020) Handboek vreemdetalendidactiek. Bussum: Coutinho
Talenbewust lesgeven. Aan de slag met talige diversiteit in het basisonderwijs – Duarte, J., Günther, M., de Backer, F., Frijns, C. & Babs Gezelle-Meerburg, B. (red.)
In dit boek geeft een groot aantal auteurs, afkomstig uit (Caribisch) Nederland en Vlaanderen, hun visie op talenbewust onderwijs. Zij zetten uiteen hoe de talenbewuste leraar alle in de klas aanwezige talen bij het onderwijs kan betrekken. In drie delen met in totaal zeventien hoofdstukken verbinden zij actuele theoretische inzichten met tal van praktijkvoorbeelden. In deel 1 wordt ingegaan op de basisprincipes van krachtig taalonderwijs. In deel 2 wordt de relatie tussen taal in de klas en de samenleving besproken. In deel 3 wordt concreet gemaakt hoe talenbewust onderwijs op schoolniveau ingericht kan worden.
Duarte, J., Günther, M., de Backer, F., Frijns, C. & Gezelle-Meerburg, B. (red.) (2022). Talenbewust lesgeven. Aan de slag met talige diversiteit in het basisonderwijs. Bussum: Coutinho / Amsterdam: Boom.
De vliegtuigklas: naar sterk taalonderwijs op de basisschool - Frijns, C.
Carolien Frijns gidst je in dit vlot leesbare boek via literaire en wetenschappelijke vondsten doorheen inzichten over taal leren, meertaligheid en ouderbetrokkenheid.
Frijns, C. (2019). De vliegtuigklas: naar sterk taalonderwijs op de basisschool. Kalmthout: Pelckmans Pro.
Meertaligheid: een troef! Inspirerend werken met meertalige kinderen op school en in de buitenschoolse opvang - Gielen, S. & Isçi, A.
Gemakkelijk leesbaar en praktisch basiswerk voor leerkrachten kleuteronderwijs en lager onderwijs, directies en zorgcoördinatoren en begeleiders van de buitenschoolse opvang.
Gielen, S. & Isçi, A. (2015). Meertaligheid: een troef! Inspirerend werken met meertalige kinderen op school en in de buitenschoolse opvang. Sint-Niklaas: Abimo.
Nederlands als tweede taal in het basisonderwijs - Kuiken, F. & Vermeer, A.
Een aanrader voor leerkrachten in de Brusselse Nederlandstalige basisscholen. Zij hebben immers ook de deskundigheid nodig om met het Nederlands als een vreemde taal om te gaan. Het boek geeft inzicht in het proces van tweedetaalverwerving en in het bijzonder van het Nederlands als tweede taal.
Kuiken, F. & Vermeer, A. (2013). Nederlands als tweede taal in het basisonderwijs. Amersfoort: ThiemeMeulenhoff.
How languages are learned - Lightbown, P. & Spada, N.
Een basiswerk met onder meer inzichten over de verschillende fases in de taalontwikkeling, (meertalige) taalverwerving, het gelijktijdig leren van verschillende talen, het omgaan met taalfouten. Een aanrader omwille van de voortdurende vertaling van theorie naar praktijk. Hoofdstuk 6 zoomt bovendien volledig in op effectieve aanpakken van de tweedetaalverwerving in de klas. Enkel in het Engels verkrijgbaar.
Lightbown, P. & Spada, N. (2013). How languages are learned. Oxford University Press.
Klaar voor CLIL: het CLIL-handboek voor Vlaanderen en Nederland – Martens, L. & Van de Craen, P. (red.)
Dit boek verkent de basisprincipes van CLIL en toont hoe je je didactische praktijk daarop afstemt. Thema’s als lesopbouw, denkprocessen, bepalen van doelen, scaffolding, feedback en evaluatie, multimodale input en actief leren komen erin aan bod. Het boek biedt houvast om je de CLIL-principes eigen te maken.
Martens, L. & Van de Craen, P. (red.) (2017). Klaar voor CLIL: het CLIL-handboek voor Vlaanderen en Nederland. Leuven: Acco.
Lesgeven in een andere taal? Zo pak je dat aan in de lagere school! – Martens, L. (red.)
In dit boek vind je alle inzichten en praktijkvoorbeelden die je nodig hebt om als (student-)leraar aan de slag te gaan met CLIL. Je krijgt de nodige theoretische achtergrond over de voor- en nadelen van CLIL in de lagere school en ontdekt de didactische principes die aan de basis ervan liggen.
Martens, L. (red.) (2023). Lesgeven in een andere taal? Zo pak je dat aan in de lagere school! Gent: OWL Press.
Het meertalige kind. Een eerste kennismaking - Orioni, M.
In dit boek staan heel wat basisinzichten. Orioni beschrijft het meertalige kind in al zijn facetten. Door de omgeving ook in kaart te brengen, kan ze gerichte aanbevelingen doen. Hoe kun je omgaan met meertalige kinderen in de opvang, op school of bij de logopedist?
Orioni, M. (2017). Het meertalige kind. Een eerste kennismaking. Amsterdam: Van Gennep.
Hoeveel talen spreek jij? Wat je altijd al wilde weten over meertaligheid - Orioni, M.
Dit boek richt zich tot een- en meertalige kinderen in de basisschoolleeftijd en ouder. Het taalgebruik is helder en moeilijke begrippen worden duidelijk uitgelegd.
Orioni, M. (2019). Hoeveel Talen spreek jij? Wat je altijd al wilde weten over meertaligheid. Amsterdam: uitgeverij SWP.
Taalbarometer. Een actueel beeld van meertaligheid en het Nederlands in Brussel – Mathis, S., Robin, S. & Dimokritos, K.
De recentste publicatie van de taalbarometer. De taalbarometer werd door BRIO ontwikkeld om het taalbeeld in Brussel op te volgen. Op basis van een representatieve steekproef werd gepeild naar de taalkennis, taalgebruik en taalattitudes van Brusselaars. Welke zijn de meest gesproken talen in Brussel? Zijn er verschuivingen vast te stellen in het taallandschap? Deze vijfde Brusselse Taalbarometer (TB5) legt de focus op de rol en positie van het Nederlands in een meertalige stedelijke omgeving
Mathis, S., Robin, S. & Dimokritos, K. (2018). Taalbarometer. Een actueel beeld van meertaligheid en het Nederlands in Brussel. Gent: Academia Press.
Voluit Taal. Didactiek Nederlands voor de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs - Schiepers, M. e.a.
Dit uniek handboek didactiek Nederlands voor de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs is het resultaat van een samenwerking tussen zes docenten van verschillende Vlaamse lerarenopleidingen, de hoofdredactie vna het tijdschrift Fons en het CTO. Het biedt veel concrete handvaten om inclusief, geïntegreerd en effectief taalonderwijs Nederlands te realiseren. Dit boek is dan ook meer dan alleen een visie op taalonderwijs. Het wil iedere (toekomstige) leerkracht inspireren en prikkelen, maar ook wapenen en ondersteunen. Het is een onmisbaar werkinstrument voor iedere leraar en lerarenopleider (in spe) die wil inzetten op taalkrachtig onderwijs in de onderbouw van het secundair onderwijs. Voluit taal is een must-read voor elke (toekomstige) leraar en lerarenopleider die vol wil inzetten op taal in de eerste twee graden van het secundair onderwijs.
In september/oktober 2026 verschijnt er een licht herwerkte versie van Voluit Taal.
Schiepers, M. e.a. (2022). Voluit taal. Didactiek Nederlands voor de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs. Gent: OWL Press.
Boordevol Taal. Didactiek Nederlands voor het kleuteronderwijs – Schiepers, M. e.a.
Dit uniek handboek taaldidactiek voor het kleuteronderwijs is het resultaat van een samenwerking tussen tien docenten van verschillende Vlaamse lerarenopleidingen en het CTO. Dit boek kiest voor boeiend, ambitieus, geïntegreerd en taalkrachtig kleuteronderwijs, en vertrekt daarbij steevast van de rijke belevingswereld van jonge kinderen. Daarmee laat Boordevol Taal je ontdekken hoe elke schooldag van een kleuter boordevol kansen zit om taal te leren.
Schiepers, M. e.a. (2024). Boordevol taal. Didactiek Nederlands voor het kleuteronderwijs. Gent: OWL Press.
Volop Taal. Didactiek Nederlands voor de lagere school - Schiepers, M., Slabbaert, S. & Versteden, P. (red.)
Dit uniek handboek taaldidactiek voor de lagere school is het resultaat van een samenwerking tussen tien docenten van verschillende Vlaamse lerarenopleidingen en het CTO. De auteurs kiezen voluit voor boeiend, geïntegreerd en eigentijds taalonderwijs Nederlands, aangevuld met veel concrete handvaten voor iedere (beginnende) leerkracht. Dit boek is meer dan alleen een visie op taalonderwijs. Het wil iedere (toekomstige) leerkracht inspireren en prikkelen, maar ook wapenen en ondersteunen. Het is een onmisbaar werkinstrument voor iedere leraar en lerarenopleider (in spe) die inzet op het belang van taal in de basisschool.
Schiepers, M., Slabbaert, S. & Versteden, P. (red.), e.a. (2025). Volop taal. Didactiek Nederlands voor de lagere school. Gent: OWL Press.
Taal op school. 75 vragen over taalbeleid in het secundair onderwijs – Van den Branden, K. & Vanbuel, M.
Dit boek is een uitgebreide gids voor taalleraren en niet-taalleraren, directies, taalbeleidscoördinatoren en onderwijsondersteuners om de taalontwikkeling van leerlingen in het secundair te stimuleren. Op tientallen uiteenlopende vragen over de school- of klaspraktijk biedt het boek heldere antwoorden die afgetoetst werden aan inzichten uit recent (taal)onderwijsonderzoek. De praktijkvoorbeelden, getuigenissen, overzichten en andere tools helpen schoolteams concreet op weg naar een strategisch taalbeleid.
Van de Branden, K. & Vanbuel, M. (2023). Taal op school. 75 vragen over taalbeleid in het secundair onderwijs. Kalmthout: Pelckmans.
Taal in de basisschool. 75 vragen over taalonderwijs en taalbeleid in het kleuter- en lager onderwijs – Van de Branden, K. & Vanbuel, M.
Dit boek is een uitgebreide en praktische gids voor leraren, directies, taalbeleidscoördinatoren en onderwijsondersteuners in het kleuter- en lager onderwijs. Dit boek is gebaseerd op recent onderzoek en biedt op tal van vragen over de school- en klaspraktijk heldere antwoorden. De praktijkvoorbeelden, getuigenissen, overzichten en andere tools helpen schoolteams concreet op weg naar een strategisch taalbeleid en krachtige taalstimulering.
Van de Branden, K. & Vanbuel, M. (2024). Taal in de basisschool. 75 vragen over taalonderwijs en taalbeleid in het kleuter- en lager onderwijs. Kalmthout: Pelckmans.
Handboek taalbeleid basisonderwijs – Van den Branden, K.
Dit boek brengt belangrijke informatie over taalbeleid op de basisschool bij elkaar. Je vindt er talrijke voorbeelden uit de school- en klaspraktijk, zowel uit het kleuteronderwijs als uit het lager onderwijs. Dit boek is daarom een absolute aanrader voor kleuterleidsters, leerkrachten en directies, studenten en docenten van de lerarenopleiding en schoolbegeleiders.
Van de Branden, K. (2010). Handboek taalbeleid basisonderwijs. Leuven: Acco.
How to Teach an Additional Language – Van den Branden, K.
Dit boek geeft een helder en wetenschappelijk onderbouwd overzicht van hoe mensen een tweede of vreemde taal leren. Het toont bovendien hoe je taalonderwijs kunt vormgeven op basis van deze onderzoeksbevindingen. Doorheen het hele boek staat één centrale vraag centraal: moet extra taalonderwijs vooral inzetten op betekenisvolle taken, op vormgerichte oefeningen, of op een doordachte combinatie van beide?
Dit werk is een aanrader voor iedereen die de kwaliteit van het tweede- en vreemdetalenonderwijs wil versterken.
Van den Branden, K. (2022). How to Teach an Additional Language. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Internetbronnen
Meertaligheid op school en in de klas. Hoe omgaan met de talige diversiteit op school en in de klas: een continuüm – Mergan, N. & Van Raemdonck, M.
Deze bundel ondersteunt leerkrachten en schoolteams bij het leren omgaan met de talige diversiteit in de klas en op school. Aan de hand van verschillende tools word je uitgedaagd om na te denken over jouw overtuiging over het gebruik van de thuistaal op school of in de klas. Daarnaast word je aangezet om met kleine stapjes thuistalen op een functionele manier in te zetten om te komen tot het leren van en in het Nederlands.
Mergan, N. & Van Raemdonck, M. (z.j.). Meertaligheid op school en in de klas. Hoe omgaan met de talige diversiteit op school en in de klas: een continuüm. Gent. Steunpunt Diversiteit en Leren. Geraadpleegd via https://edinaplatform.eu/content/4-background/9-functional-multilingual-learning/2-fml-in-practice/functional-multilingual-learning-dutch.pdf
Meertaligheid in het basisonderwijs – Veerman, E. e.a.
Dit boek met als ondertitel "Handboek voor onderwijsprofessionals: hoe benut je de meertaligheid van leerlingen op school en in de klas?" is bedoeld als inspiratie voor leerkrachten, schoolleiders, schoolbestuurders, en andere onderwijsprofessionals de talige diversiteit van hun leerlingen willen verwelkomen en een plaats te geven op school en in de lessen.
Veerman, E. e.a. (2023). Meertaligheid in het basisonderwijs. Handboek voor onderwijsprofessionals: hoe benut je de meertaligheid van leerlingen op school en in de klas? Amsterdam. Werkplaats Onderwijsonderzoek Amsterdam. Geraadpleegd via https://openresearch.amsterdam/nl/page/98893/meertaligheid-in-het-basisonderwijs
Wat iedereen moet weten over de taalontwikkeling van kinderen in een diverse samenleving - Blom E.
Dit is de volledige tekst van de toespraak die Elma Blom gaf bij de aanvaarding van de leerstoel ‘Language development and multilingualism in family and educational contexts op vrijdag 11 januari 2019 in het Academiegebouw van Universiteit Utrecht. In haar oratie ontkracht Blom twee hardnekkige mythes over taalontwikkeling.
Blom E. (2019). Wat iedereen moet weten over de taalontwikkeling van kinderen in een diverse samenleving. Geraadpleegd via https://www.uu.nl/sites/default/files/oratietekst_elma_blom.pdf
Antwoorden op vragen over omgaan met meertaligheid in het onderwijs in het Nederlandse taalgebied - De Graaf, A., Delarue, S., De Coninck, K.
Verschillende taalwetenschappers geven een antwoord op 24 veelgestelde vragen over omgaan met meertaligheid in het onderwijs. De Taalunie verzamelde vragen die beleidsmakers, onderwijsprofessionals en ouders regelmatig stellen.
De Graaf, A., Delarue, S., De Coninck, K. (red.) (2019). Antwoorden op vragen over omgaan met meertaligheid in het onderwijs in het Nederlandse taalgebied. Kennisdossier van meertalig.nl, meertaligheid.be en Nederlandse Taalunie. Geraadpleegd via https://meertaligheid.be/materialen/antwoorden-op-veelgestelde-vragen-over-omgaan-met-meertaligheid-in-het-onderwijs-in-het-nederlandse-taalgebied
Lesactiviteiten meertaligheid: Primair onderwijs - Jansen, I., & Smit, J.
Deze bundel biedt leerkrachten van kleuterklas tot groep 8 (zesde leerjaar) handvatten om op een laagdrempelige manier aandacht te schenken aan meertaligheid.
Jansen, I., & Smit, J. (2019). Lesactiviteiten meertaligheid: Primair onderwijs. Enschede, SLO. Geraadpleegd via www.slo.nl/zoeken/@10529/lesactiviteiten/
MARS: Meertaligheid Als Realiteit op School - Van Avermaet, Piet e.a.
Dit onderwijskundig beleids- en praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek bestudeerde verbanden tussen meertaligheid en onderwijsprestaties, alsook de perceptie hieromtrent. Het ontwikkelde hiervoor onder meer het talenpaspoort.
Van Avermaet, Piet e.a. (2016). MARS: Meertaligheid Als Realiteit op School. Onderzoek in opdracht van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming. Geraadpleegd via http://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestand.ashx?nr=6366
www.meertalig.nl
www.meertalig.nl geeft heldere informatie over meertalig opvoeden met maandelijkse bijdragen van experts en ouders. De blog van de maand, taal van de maand en taaltips maken het heel concreet.
www.meertaligheid.be
www.meertaligheid.be is een verzameling nuttige achtergrondinformatie, handige materialen en concrete tips, gebaseerd op recente wetenschappelijke studies en inzichten. De website werd in 2011 ontwikkeld door het Steunpunt Diversiteit en Leren. Onderwijscentrum Gent, Centrum voor Taal en Onderwijs [KU Leuven], Agentschap Integratie en Inburgering, Atlas en Foyer werkten eraan mee.
www.metrotaal.be
www.metrotaal.be Metrotaal – Mind the gap is een website die voortkomt uit het Validiv-project (Valorising Linguistic Diversity in Multiple Contexts of Primary Education / Valorisatie van Talige Diversiteit in Meervoudige Contexten van het Basisonderwijs.). De site wil basisscholen en hun begeleiders inspireren en professionaliseren bij het werken aan een open talenbeleid waar àlle talen ‘thuis’ mogen zijn.
Videoroute meertaligheid
Wil je meertaligheid effectief inzetten in je school of klas? Dan biedt de Videoroute meertaligheid van Onderwijscentrum Gent en Drongo inspirerende video's met gespreksleidraden om schoolteams en directies te ondersteunen.
In de video's komen naast concrete praktijkvoorbeelden en tips ook leraren en directies aan het woord over hoe zij op hun school aan de slag zijn gegaan met meertaligheid. Er is veel aandacht voor de zoektocht naar een visie op meertaligheid, de dilemma’s en de aha-ervaringen, de kleine successen en de ingrepen die zo’n visie concreet kunnen maken. Geraadpleegd via: https://stad.gent/nl/onderwijscentrum-gent/diversiteit-en-meertaligheid/meertaligheid/videoroute-meertaligheid
Podcasts
Kletsheads
Wat kun je verwachten als je je kinderen meertalig opvoedt? Waar moet je op letten? Wat helpt hun taalontwikkeling wél, en wat juist niet? Dr. Sharon Unsworth, taalwetenschapper en zelf moeder van twee meertalige kinderen, gaat elke aflevering in gesprek met een andere wetenschapper of expert over de taalontwikkeling van meertalige kinderen.
www.kletsheadspodcast.nl/ Kletsheads. (2019) De podcast over meertalige kinderen voor ouders, leerkrachten en logopedisten.
Filmmateriaal
Klasse: voor ouders
Hoe zorgen anderstalige ouders dat hun kind snel mee is met de schooltaal? Met dit filmpje geef je ouders 3 tips. Het filmpje is beschikbaar in het Nederlands, Engels, Frans en Arabisch. www.klasse.be/80190/eerste-hulp-bij-meertaligheid-3-tips/
Radboud Universiteit: informatieve clips over meertaligheid
Sharon Unsworth en Gerrit Jan Kootstra van het Centre for Language Studies van de Radboud Universiteit (Nijmegen) maakten drie informatieve clips over meertaligheid. Hiermee willen zij basisschoolleerlingen (van het 3de tot het 6de leerjaar), leerkrachten en hun ouders toegankelijk informeren over meertaligheid.
- Doel van de eerste clip is om meertaligheid bespreekbaar te maken. Wat is meertaligheid eigenlijk? Iedereen is een beetje meertalig.
www.youtube.com/watch?v=fMLZHXkJ6j4&t=51s - De tweede clip laat zien wat het betekent om als meertalig kind op te groeien.
www.youtube.com/watch?v=bf2Ot8BGe2M&t=30s - De derde clip zoomt in op het hoofd van een meertalig kind. Kun je de ene taal ‘uitzetten’ als je de andere taal spreekt of hoort? Hoe komt het dat meertaligen soms talen door elkaar gebruiken?
www.youtube.com/watch?v=PpehIYlbyJ4
De Taalcanon: filmpjes over taalverwerving
De Taalcanon brengt inzichten over taal onder de aandacht van een breed publiek.. Je vindt er ook enkele filmpjes over taalverwerving.
- Hoe leert een kind zijn moedertaal? www.youtube.com/watch?v=bPMNewrO604
- Hebben tweetalige kinderen een taalachterstand? www.youtube.com/watch?v=Xtqa1GvBwBo