Omgaan met meertaligheid: categorieën

Welke categorieën zijn er?

De groep leerlingen die thuis een andere taal spreekt dan het Nederlands neemt almaar toe. Veel scholen zijn op zoek naar een goede aanpak om hiermee om te gaan. Die aanpakken zijn heel verschillend. Welke aanpak bij jouw school past, kom je te weten door je schoolprofiel te maken

Aanpakken kun je grofweg in vier categorieën indelen:

  1. Verbieden
  2. Tolereren 
  3. Waarderen
  4. Inzetten

Een poster met de 4 categorieën kan je hier downloaden. De categorieën zijn gebaseerd op ‘continuüm van een groeiproces’ van Metrotaal

Zoek passende activiteiten bij de verschillende categorieën. 

Categorie 1. Verbieden

De school hamert op de boodschap 'enkel Nederlands' op school, in de klas en tijdens de speeltijd.

Je ziet soms een banner met ‘Hier spreekt men Nederlands’ of ‘In het belang van uw kind spreken wij hier Nederlands. U toch ook?’ De leerkrachten willen de leerlingen onderdompelen in een taalbad en weren alle andere talen. Ze veronderstellen dat de leerlingen zo sneller de doeltaal oppikken. Impliciet veroordelen ze hiermee, vaak ongewild, de taal en de identiteit van de leerlingen. Uit onderzoek blijkt dat dit nadelige gevolgen heeft voor de tweedetaalverwerving.

Terug naar boven

Verbieden tekstballon
© VGC

Categorie 2. Tolereren

De school laat op informele momenten andere talen toe op school. 

De leerkrachten laten op de speelplaats alle talen toe en ze verbieden nooit expliciet andere talen dan het Nederlands. Er gaat wel eens aandacht naar de talige diversiteit op school tijdens projectweken of tussendoor.

Zoek activiteiten voor in de klas en op school die aansluiten bij de categorie 'tolereren'.

Terug naar boven

Tolereren tekstballon
© VGC

Categorie 3. Waarderen

De school waardeert expliciet de talige diversiteit en maakt die ook zichtbaar.

Er hangt een meertalige welkomstposter, op schoolfeesten zijn er anderstalige menukaarten, ouders komen voorlezen in de thuistaal… Leerkrachten maken dus tijdens de lessen bewust ruimte om de talige diversiteit te bespreken. Ze erkennen de meertaligheid van de leerlingen en zien het als een verrijking. Ze laten de leerlingen kennismaken met verschillende talen en taalvariëteiten. Het welbevinden van de leerlingen staat hierbij centraal.

Zoek activiteiten voor in de klas en op school die aansluiten bij de categorie 'waarderen'.

Terug naar boven

Waarderen tekstballon
© VGC

Categorie 4. Inzetten

De school maakt gebruik van het hele taalrepertoire van de leerlingen als hefboom voor het leren.

In de klas hoor je bij momenten verschillende talen, bijvoorbeeld:

  • De leerlingen mogen hun thuistalen gebruiken tijdens het uitvoeren van opdrachten of groepswerk.
  • Ze mogen elkaar ondersteunen door eens een snelle vertaling te geven.
  • Ze bereiden even voor in de thuistaal.
  • Ze gebruiken vertaalwoordenboeken.

Hiervoor worden de nodige afspraken gemaakt. Het taalgebruik is dus niet volledig vrij. Het Nederlands blijft de doeltaal.

Zoek activiteiten voor in de klas en op school die aansluiten bij de categorie 'inzetten'.

Terug naar boven

Tekstballon inzetten
© VGC

En bij jou op school? 

Welke aanpak het meest geschikt is voor een school hangt af van het team en de context van de school.

De eerste aanpak, het expliciete verbieden van andere talen dan het Nederlands, heeft meestal een averechts effect op het verwerven ervan. Die aanpak moeten scholen dus vermijden door ervoor te zorgen dat alle teamleden voldoende kennis hebben. Ze moeten weten hoe taalverwerving werkt en welke factoren daarin een positieve en welke een negatieve rol spelen.

De andere aanpakken dragen allemaal bij tot het verwerven van het Nederlands. Er zijn heel wat factoren die bepalen welke aanpak voor de leerkrachten comfortabel is. Leerkrachten worstelen soms met gevoelens van controleverlies als ze zelf niet begrijpen wat hun leerlingen onderling zeggen. Of ze zijn bang voor kliekjesvorming. Voor scholen is het omgaan met de talige diversiteit een proces waarin ze langzaam groeien. Leerkrachten ondervinden het best zelf dat de thuistalen een plaats geven voordelen heeft:

  • door talensensibiliserende activiteiten uit te proberen,
  • door voorbeelden van collega’s te zien,
  • door te ondervinden dat gezichtjes gaan stralen als mama in de thuistaal komt voorlezen in de klas …

Het belangrijkste is dat je als team aan één zeel trekt en dezelfde boodschap uitdraagt.

Neem de activiteiten  door voor meer ideeën of laat je insprireren door Brusselse scholen.

Terug naar boven

© VGC - fotograaf Julie Landrieu

Bronnen

Terug naar boven